Auteursrechtelijke urban legends.

Urband legends, ze bestaan over alles, dus ook over het auteursrecht. Bij deze zeven auteursrechtelijke broodjes aap !

  1. Het auteursrecht beschermt enkel Kunst met een grote K.

Velen denken dat het auteursrecht enkel ‘Kunst’ beschermt, zoals romans, beeldhouwwerken, schilderijen, e.d.m., liefst nog van de hand van gerenommeerde kunstenaars.

Niets van! Het auteursrecht beschermt alle soorten werken, voor zover ze maar (i) in een bepaalde vorm zijn gegoten, (ii) origineel zijn en (iii) door eens mens zijn gemaakt (zie mijn vorige blogpost). Derhalve bestaat er rechtspraak over de auteursrechtelijke bescherming van meubelen, kalenders, handleidingen, de Bic stylo, de Trip Trap stoel, videospelletjes, jingles, handdoekendragers, enzovoort enzoverder.

2. Om auteur te zijn, moet men lid zijn van SABAM / taksen betalen / andere formaliteiten vervullen.

Ook onjuist. Het auteursrecht ontstaat zonder formaliteiten (art. 5.2. Berner Conventie). Van zodra men een werk creëert dat aan de drie voorwaarden voldoet, is het auteursrechtelijk beschermd, zonder depot, zonder te moeten betalen, zonder welke voorwaarde dan ook te moeten vervullen.

Opgelet: het is wel nuttig om aan zijn werk een zogenaamde ‘vaste datum’ te verlenen (om zo te kunnen bewijzen wanneer het ontstaan is), hetgeen bijv. kan via een i-depot (maar hetgeen dus geen vereiste is!).

3. Zeven verschillen volstaan om iedere inbreuk uit te sluiten.

Ook deze legende doet vaak de ronde: indien er tussen twee werken zeven verschillen bestaan, zou het nieuwe werk geen inbreuk uitmaken op het oude werk.

Ook dit moet echter naar het land der fabelen verwezen worden. Wanneer een werk al is het maar één origineel element overneemt uit een ander werk is er een inbreuk.

M.a.w., een werk kan maar op één punt verschillen en geen inbreuk uitmaken (want het verschil slaat net op dat ene originele element), terwijl twee werken bij wijze van spreken op 18 punten kunnen verschillen en er zich toch een auteursrechtelijk probleem stelt.

4. Als men minder dan X € vraagt, moet men geen SABAM betalen.

Een andere klassieker, vaak gehoord in studentenmilieus: wanneer men een fuif organiseert die hetzij gratis is, dan wel met een toegangsprijs van minder dan X € (de X verschilt naargelang wie de legende vertelt) is er geen SABAM verschuldigd.

Ook dit klopt niet. In werkelijkheid is de toestemming van de rechthebbenden steeds vereist wanneer hun muziek op een publieke plaats afgespeeld wordt, wat ook de toegangsprijs moge zijn (alhoewel de hoogte daarvan kan meespelen voor de vergoeding die verschuldigd is). Bij het afspelen van muziek in wat men de “familiekring” noemt is daarentegen de toestemming van de rechthebbenden niet vereist.

5. Zonder (c)-vermelding is men niet beschermd.

Deze legende heeft een historische achtergrond, in die zin dat in het verleden in de USA wél formaliteiten voorzien waren alvorens men van het auteursrecht (copyright) kon genieten, waaronder het gebruik van het (c)-teken.

Bij ons is dat niet het geval. Toch is het gebruik hiervan nuttig, aangezien het kan helpen om aan te tonen dat men de auteur is van het werk (zie art. XI.170 WER: “Tenzij het tegendeel is bewezen, wordt een ieder als auteur aangemerkt wiens naam of letter- woord waarmee hij te identificeren is als dusdanig op het werk, op een reproductie van het werk, of bij een mededeling aan het publiek ervan wordt vermeld.”)

Daarnaast is het gebruik van dit teken nog deels nuttig in de USA, o.a. in het kader van procedures (zie deze interessante samenvatting).

6. Het staat op het internet, dus iedereen mag het gebruiken!

Vermoedelijk is dit het meest gehoorde verweer bij online gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal (foto’s, tekeningen, muziek, enz.). Een bekende variatie hiervan is : “ik heb het via Google gevonden, dus is het niet beschermd“.

Helaas pindakaas, maar zo werkt het niet. Wanneer een werk beschermd is, is de toestemming van de rechthebbende vereist alvorens men dit mag gebruiken. Het feit dat het (al dan niet illegaal) online is geplaatst, maakt geen verschil (tenzij het onder een van de creative commons regimes verspreid werd, dan wel de auteur uitdrukkelijk de toelating geeft om zijn werk te gebruiken natuurlijk).

7. Mijn idee is auteursrechtelijk beschermd.

Last but not least, een hardnekkige legende die menigeen zuur is opgebroken. Ideeën zijn immers niet beschermd door het auteursrecht (ze maken immers geen werken uit die in een bepaalde vorm gegoten zijn). Ideeën zijn met andere woorden vrij.

Let dus sterk op met (geniale) ideeën: deel ze aan niemand mee, maar werk ze eerst uit in een concreet werk of laat de bestemmeling minstens eerst een bindende NDA tekenen.

Anders kan een ander er ongestraft mee gaan lopen. En dat is geen legende…